Asertywność

6 maj 2008, typ: porada, autor: Piotr Nowacki

Jak zachowują się ludzie?

Trzem typom zachowań odpowiadają trzy typy osób:

  • osoba uległa (nieasertywna) to osoba, która nie broni swoich praw, ale szanuje prawa innych
  • osoba agresywna to osoba, która broni swoich praw, ale nie szanuje praw innych
  • osoba asertywna to osoba, która broni swoich praw i szanuje prawa innych.

Po czym można rozpoznać każdy z typów?

ZACHOWANIA POSTAWA NIEASERTYWNA BIERNA POSTAWA ASERTYWNA POSTAWA AGRESYWNA
WERBALNE
  przepraszające słowa, usprawiedliwienia, ukryte znaczenia, kluczenie, mówienie nie na temat, chaos myśli, rozpaczliwe poszukiwanie słów, nieumiejętność przekazania o czym naprawdę myślisz, "ja sądzę", "ty uważasz", mówi bardzo mało, obawia się wyrazić swoje uczucia, czuje się winna, usprawiedliwia swoje zachowanie zdania wyrażające potrzeby, szczere wyrażanie uczuć, zdania bezpośrednie, słowa obiektywne wypowiedź typu "ja" dwuznaczne słowa, podchwytliwe pytania, obwinianie, subiektywne opisowe pojęcia, słowa władcze, stanowcze, wyrażające wyższość wypowiedzi typu "ty", które obwiniają lub klasyfikują, przerywa, wtrąca się, wywyższa się, wskazuje palcem, czuje niewiele w stosunku do innych ludzi, złość, nienawiść
NIEWERBALNE
wrażenie ogólne działanie zamiast słów, w nadziei, że ktoś zrozumie, o co ci chodzi; niespokojna uważne słuchanie, pewność siebie wyrażanie troski, zainteresowania i okazywanie wewnętrznej siły, wykazuje szacunek przesadna prezentacja siły, styl niepoważny, pełen sarkazmu, poczucie wyższości, szuka uwagi i poklasku
głos słaby, łagodny, niezdecydowany, czasem drżący zdecydowany, czasem ciepły, dobrze modulowany, rozluźniony napięty, ostry, drżący, zimny, dramatyczny, żądający, autorytatywny ton
wzrok odwrócony, spuszczony, proszący, łzawe oczy szczery, bezpośredni kontakt wzrokowy - ale nie wpatrywanie się bez wyrazu, oczy zmrużone, zimne, nieobecne, wpatruje się
sylwetka szukająca podparcia, pochylona, nadmierne potakiwanie, porusza się niedbale zrównoważona, wyprostowana, rozluźniona ręce na biodrach, rozstawione stopy, sztywna, nieruchoma, władcza
dłonie niespokojne, nerwowe ruchy, lepkie ruchy spokojne, rozluźnione zaciśnięte, gwałtowne gesty, wskazywanie palcami, pokazywanie pięści
twarz bez wyrazu, niezmienna (nie okazuje ani radości, ani smutku) wyraża zarówno smutek jak i radość, (spontaniczna) napięte mięśnie twarzy, zmarszczone brwi

WSPÓŁPRACA Z LUDŹMI

Osoby asertywne odnoszą największy sukces w kontakcie l innymi ludźmi. Wynika to z faktu, iż:

  • trudno je zniechęcić
  • potrafią mówić za siebie
  • nie martwią innych ludzi
  • wiedzą, czego chcą

Postawa asertywna jest najbardziej przydatna w kontakcie z innymi ludźmi, a szczególnie w kontaktach z potencjalnym pracodawcą lub potencjalnym klientem. Postawy asertywnej można się nauczyć. Wymaga to jedynie praktyki. Najlepszym ćwiczeniem jest opracowywanie i odgrywanie sytuacji, w jakich możesz się znaleźć na drodze Twojej kariery zawodowej.

PRAWA ASERTYWNOŚCI

  • Masz prawo być traktowany z szacunkiem.
  • Masz prawo oceniać swoje zachowanie, myśli i uczucia i ponosić za nie odpowiedzialność.
  • Nie musisz podawać żadnych powodów ani wymówek w celu usprawiedliwienia swego zachowania.
  • Masz prawo osądzić, czy jestes zobowiązany do rozwiązywania problemów innych ludzi.
  • Masz prawo zmienić zdanie.
  • Masz prawo powiedzieć: "Nie wiem".
  • Masz prawo być niezależnym od dobrej woli innych ludzi, z którymi współpracujesz.
  • Masz prawo być irracjonalny w podejmowaniu decyzji.
  • Masz prawo powiedzieć: "Nie rozumiem".
  • Masz prawo powiedzieć: "To mnie nie obchodzi".
  • Masz prawo powiedzieć: "Nie", nie czując się z tego powodu winnym.

DEFINICJA ASERTYWNOŚCI

Stawanie w obronie własnych podstawowych praw bez naruszania podstawowych praw innych ludzi.

Opracowano na podstawie: Maria Król-Fijewska "Trening asernwnoici" PTP, Warszawa 1993, s. 83 oraz Program Klubu Pracy realizowany przez Powiatowe Urzędy Pracy.