ABC Biznes Planu

6 maj 2008, typ: kurs, autor: Piotr Nowacki

Wstęp

Działalność gospodarcza rozpoczyna się od opracowania biznes planu. Wszystkie przedsięwzięcia zaczynają się od pomysłu, przekonania, że przedsiębiorca może zrobić coś nowego i lepszego. Właśnie ta wiara umożliwia w dużym stopniu osiągnięcie zamierzonego celu.

Poniższa ilustracja przedstawia skrócony plan działalności gospodarczej. Jest tzw. schemat hierarchii elementów każdego przedsiębiorstwa.

ABC Biznes Planu

Trzy źródła rozwoju przedsiębiorczości

Poniższa ilustracja przedstawia role i powiązania różnych środków, które umożliwiają przedsiębiorcy rozpoczęcie działalności gospodarczej. Większość z nas z pewnością znalazłaby sposób, aby w małym przedsięwzięciu pieniądze zastąpić czasem pracą. Ale nie zawsze jest to możliwe. Pod hasłem myślenie kryje się pomysł, iskra, która daje początek każdemu przedsięwzięciu. Tu także tkwią źródła umiejętności zarządzania - tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania oraz zręczność planowania, niezbędna do uzyskania finansowego wsparcia w celu rozpoczęcia i utrzymania produkcji do czasu, kiedy wolumen sprzedaży jest wystarczający nie tylko do podtrzymania działalności, ale i do zwrócenia pożyczonego kapitału. Pieniądze reprezentują wkład, od którego uzależniony jest zakup surowców, materiałów pomocniczych, paliwa a także koszty związane z dostarczaniem usług ze strony przedsiębiorstwa. Praca przy wytwarzaniu produktu oraz usług kryje się pod terminem siłą mięśni.

ABC Biznes Planu

Ilustracja: trzy źródła rozwoju przedsiębiorczości

Na przykład koszt kosiarki, benzyny i rozmów telefonicznych w przedsiębiorstwie usługowym zajmującym się koszeniem trawników podchodziłby w tym trójkącie pod kategorię "pieniędzy". Ustawienie w odpowiedniej kolejności umów na koszenie stanowiłoby odpowiednik działu "myślenie", podczas gdy "siła mięśni" stałaby się symbolem rzeczywistych czynności fizycznych podczas koszenia.

Cechy przedsiębiorcy

Przedsiębiorcy, którzy odnieśli sukces, często posiadają takie cechy jak:

  • Umiejętność rozwiązywania problemów - przedsiębiorcy, którym się powiodło lubią wyzwania. Szukają sposobności by móc w pełni wykorzystać swoje możliwości twórcze, energię, doświadczenie.
  • Mała potrzeba uznania - nie są zbytnio zainteresowani opinią i względami innych. Wiedzą, że mają rację i to stanowi dla nich bodziec do działania.
  • Duża energia - przedsiębiorcy szczycą się dobrym zdrowiem, tryskają energią, rzadko kiedy zdarza się im zachorować, po prostu nie mają na to czasu.
  • Wyczucie nagłości sytuacji - są niespokojni jeśli nie pracują, często szukają wyzwania jeśli wszystko układa się zbyt dobrze.
  • Pewność siebie - znają wartość swoich umiejętności, wierzą we własne pomysły.
  • Zorganizowanie - organizują swój system pracy często nie tak jak to sobie wyobrażali inni, lecz według własnych logicznych przemyśleń.
  • Przenikliwość (wyobraźnia) - dobry przedsiębiorca kontroluje wszystkie składowe czynniki przedsięwzięcia, wie, w jaki sposób uzupełniają się one w całym procesie wytwórczym.
  • Elastyczność - jeśli jedna opcja okaże się błędna, znajdują inny sposób umożliwiający wykonanie działania bądź sfinansowania zmiany.
  • Wytrwałość - dobry przedsiębiorca nie kończy swej działalności gdy pojawiają się kłopoty.
  • Optymizm - przedsiębiorcy są z natury optymistami. Wierzą, że wszystko zawsze dobrze się ułoży.
  • Niezależność - są przekonani, że nikt nie wykona zadania lepiej. Lubią kierować swoim losem.

do góry

Biznes plan

Biznes plan jest dokumentem - projektem działalności, który ściśle precyzuje rodzaj produkowanego produktu lub usługi, metod: produkcji, reklamy, sprzedaży oraz wstępnej kalkulacji finansowej całego przedsięwzięcia. Przy opracowaniu biznes planu należy zastanowić nad następującymi elementami:

  • Produkt czy usługa - Każdy przedsiębiorca przed rozpoczęciem działalności musi określić rodzaj produktu czy usługi jaką chciałby wykonywać. Przy tym wyborze przedsiębiorca musi wziąć pod uwagę swoje zainteresowania, umiejętności oraz wykształcenie. Na przykład chemików miałby duży problem z otworzeniem piekarni gdyż po prostu nie zna się wypieku pieczywa.
  • Rozpoznanie konkurencji i promocja - Przed rozpoczęciem działalności firmy należy zbadać rynek zbytu dla wytwarzanych przez firmę produktów lub usług. W tym celu poddaje się analizie potrzeby klientów. Można tego dokonać np. przez przeprowadzenie ankiety. Oprócz analizy rynku zbytu należy zapoznać się z działalnością konkurencji. Jest rzeczą bardzo ważną określenie szans konkurowania z firmami produkującymi podobne produkty lub usługi.

    Po zbadaniu rynku zbytu powinno się opracować sposób lub sposoby reklamy z jednoczesną kalkulacją jej kosztów. W celu należy zastanowić się jak najlepiej zwrócisz uwagę klientów? Jaka forma reklamy byłaby najbardziej efektywna dla danej firmy? Jakie niesie ona za sobą koszty? W tym celu należy skontaktować się ze stacjami radiowymi i dowiedzieć się, jakie pobierają opłaty. Ważnym elementem jest określenie jaka część budżetu firmy musi zostać przeznaczona na reklamę?
  • Lokalizacja - Ilość pieniędzy, jakie przed otwarciem punktów sprzedaży fast food ich właściciele wydają na badania dotyczące lokalizacji, może być zaskakująca - wiedzą oni, że miejsce może być kluczem do sukcesu lub porażki. Warto skorzystać z ich doświadczenia. Stare porzekadło mówi, że gdy kupuje się nieruchomość, powinno się rozważyć tylko trzy sprawy: lokalizację, lokalizację i lokalizację. Jeśli działalność przedsięwzięcia zależeć będzie od klientów, którzy będą mogli do dotrzeć do firmy, należy znaleźć miejsce łatwo dostępne i dobrze widoczne. Jeśli firma będzie oferowała sprzedaż wysyłkową, czy też będzie dostarczała towar do klienta, nie trzeba tak bardzo martwić się lokalizacją. W przypadku szukania budynku, który można by przystosować do wymagań działalności, należy zastanowić się, ile powierzchni będziesz potrzebował teraz, za rok, czy za 10 lat oraz czy niezbędny będzie salon pokazowy, czy też wystarczy pokój przeznaczony na biuro? Niestety, to właśnie lokalizacja jest jednym z ważniejszych czynników wpływających na koszty. Właśnie z powodu tych kosztów czasami konieczny jest kompromis. Jeśli tak się stanie, to oczywiście nie wykluczy sytuacji, że w przyszłości zmiana lokalizacji będzie niemożliwa.
  • Pracownicy - Wielu przedsiębiorców rozpoczynających swoją działalność nie zatrudnia dodatkowych osób. Tak jak przedstawiony model, przedsiębiorca uosabia sobą myślenie, pracę, pieniądze. Może jednak dojść do sytuacji, jeśli nie na początku, to w późniejszej fazie rozwoju przedsiębiorstwa, szef będzie musiał zatrudnić parę osób.

    Decyzja dotycząca ilości pracowników nie oznacza końca odpowiedzialności menedżera. Szef musi odpowiedzieć na pytania: Jakie osoby chce zatrudnić? Czy będzie wymagał od nich specjalnych umiejętności? Czy chce osoby już wykwalifikowane, czy też jest w stanie przeszkolić je sam? Czy potrafi przekonać przyszłych pracowników, że jego firma odniesie sukces? Jego sukces może bowiem zależeć od tego, czy zdoła namówić inne osoby, aby się do Niego przyłączyły. Zawsze można zatrudnić osoby, które szukają pracy, ale przecież firma potrzebuje najlepszych!
  • Wynagrodzenie - Ważna jest określenie sposobu oraz wysokości pensji. Czy będzie miesięczne czy tygodniowe i czy będzie zależne od ilości przepracowanych godzin? Jakie udogodnienia firma zaoferuje? Czy będzie możliwość urlopu z powodu choroby? Płatny urlop w czasie wakacji? Emeryturę? Ubezpieczenie? W jaki sposób będzie oceniana praca? Jak wyglądać będzie umowa o pracę? Czy pracownicy mogą liczyć na awans, podwyżkę? Ważne jest także pamiętanie, że nowo zatrudnieni pracownicy potrzebują trochę czasu aby zakończyć pracę w firmie, która ich wcześniej zatrudniła.
  • Organizacja zarządzania - Jaki będzie model organizacji firmy? Czy będzie to jednoosobowa własność, gdzie będziesz kontrolować jednego czy dwóch pracowników, czy też zatrudniać będzie więcej pracowników w kilku działach? Ta ostatnia sytuacja wymusi zatrudnienie dodatkowej osoby, która pełniłaby funkcję dyrektora. Większe przedsiębiorstwa charakteryzują się różnymi poziomami zarządzania, a poziomy te mają swoistą hierarchię.
  • Planowanie finansowe - Plan finansowy będzie najprawdopodobniej najtrudniejszym, ale najistotniejszym etapem całego procesu planowania. Należy obliczyć nie tylko to, ile pieniędzy potrzebne będzie przy uruchamianiu przedsiębiorstwa ale także jakie środki będzie pochłaniać sama działalność. Dane dotyczące tego, kiedy należy spodziewać się wydatków, a kiedy przychodów, będą niezbędne. W początkowej fazie wydatki będą przerastać przychody, dlatego też planowanie przepływu gotówki będzie dla firmy niezwykle ważne.

    Plan finansowy obejmuje 3 podstawowe rodzaje zestawień finansowych: rachunek wyników (zestawienie dochodów i kosztów), bilans (rachunek majątku netto) oraz planowany przepływ gotówki (rachunek przepływu środków pieniężnych).
    • Rachunek wyników. Rachunek wyników określa się też mianem rachunku zysków i strat. Określa on stan finansowy przedsiębiorstwa na podstawie porównania dochodów i kosztów. Jeśli dochody są większe niż poniesione koszty, rachunek pokazuje zysk netto, jeśli sytuacja jest odwrotna, wskazuje stratę netto. W miarę jak działalność się rozwija, można obliczyć rzeczywisty rachunek zysków. W początkowej fazie można przewidzieć oczekiwane przychody i wydatki w poszczególnych okresach. Dobrze jest opracować miesięczny plan na pierwszy rok, kwartalny na drugi i roczny na trzeci rok działalności.
    • Bilans. Bilans jest to zestawienie finansowe składników majątkowych firmy (aktywa) i zobowiązań (pasywa) oraz ich różnicy, którą stanowi kapitał własny firmy (wartość netto majątku), sporządzone na określony dzień. Równanie:

      Aktywa - Zobowiązania = Wartość netto
      • Aktywa można zazwyczaj podzielić na trzy grupy:
        • Aktywa bieżące płynne - aktywa, których można natychmiast użyć do: płatności tj. gotówka, pieniądze na rachunkach bankowych, akcje i obligacje, które można sprzedać na giełdzie papierów wartościowych, płynne należności (środki pieniężne w rozrachunkach), wartość produkcji w toku i produktów gotowych z zapasów magazynowych oraz nakłady przyszłych okresów.
        • Aktywa średnioterminowe - zalicza się do nich wartość środków transportowych, maszyn i urządzeń, innych środków technicznych jakimi dysponuje firma, papiery wartościowe trudne do sprzedania na giełdzie, należności płatne w terminie rocznym.
        • Aktywa rzeczowe (nieruchomości, kapitał trwały) - to budynki, grunty i tereny, które należą do firmy, inwestycje rozpoczęte i należności z tytułu zaliczek na inwestycje objęte umowami.

          W Polsce zwykło się dzielić aktywa na: aktywa bieżące (inaczej środki obrotowe lub majątek obrotowy) oraz środki trwale (majątek trwały), które obejmują w odniesieniu do systemu zachodniego zarówno aktywa rzeczowe jak i średnioterminowe.
      • Pasywa (zobowiązania) - mogą nimi być: dług (a więc to, co firma jest winna wierzycielom) lub kapitał własny (pieniądze wniesione przez akcjonariuszy). Pasywa można podzielić na:
        • Pasywa bieżące - obejmują bieżące zobowiązania handlowe, produkcyjne, naliczone podatki, czynsze dzierżawne, kredyty i pożyczki krótkoterminowe (poniżej l roku) oraz bieżące raty kredytów i pożyczek średnio- i długoterminowych.
        • Pasywa średnioterminowe - obejmują zobowiązania odroczone, płatne w następnym roku, z tytułu kredytów i pożyczek na zakup maszyn i urządzeń, sprzętu technicznego, środków transportowych.
        • Pasywa dlugoterminowe - zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek długoterminowych, z których finansowane są aktywa rzeczowe, więc ziemia i nieruchomości trwałe. Nie należy tutaj brać pod uwagi spłaty zobowiązania długoterminowego, bowiem została ona zakwalifikowana do zobowiązań bieżących.
    • Rachunek przepływu gotówki. Na podstawie tego rachunku oblicza się przepływ gotówki w obrębie firmy w pewnym okresie czasu. Wcześniej wspomniane zostało, że w początkowej fazie przedsięwzięcia wydatki są większe niż przychody gotówkowe. Zarówno wydatki jak i przychody nie są regularne. Ogrodnik zarabia znacznie więcej w lecie niż w zimie, farmer płaci za nasiona na wiosnę, a plony zbiera dopiero jesienią. Można zaobserwować, że w wielu przedsięwzięciach przepływ gotówki ulega zmianom. Istotne jest więc, aby menadżer wiedział kiedy należy oczekiwać największych wydatków i kiedy spodziewać się przychodów. W określonych porach roku może pojawić się potrzeba zaciągnięcia pożyczki i odsetki mogą stać się dodatkowym ciężarem finansowym do czasu, aż zostaną pokryte przez uzyskane dochody.

      Schemat przepływu gotówki uwzględnia zazwyczaj sumę dochodów i wydatków firmy w ujęciu miesięcznym. Taki schemat może być przydatny do wstępnego zaplanowania przepływu pieniądza w pierwszym roku działalności firmy. W miarę rozwoju działalności przedsiębiorca będzie chciał porównać przepływ rzeczywisty do planowanego. Taka analiza będzie jemu towarzyszyć przez cały okres aktywności przedsiębiorstwa jako element zarządzania finansami firmy.
  • Finansowanie przedsiębiorstwa - Postępując według wyżej wymienionych zasad można uzyskać informacje ile pieniędzy potrzebne jest na rozruszanie firmy i na jej utrzymanie do momentu, kiedy dochody z przedsięwzięcia pokryją wydatki z nim związane. Niewielu przedsiębiorców posiada na początku własny kapitał - składa się on więc głównie z cudzych pieniędzy. Należy cały czas pamiętać, że używanie kapitału innych ludzi niesie ze sobą dodatkową cenę - odsetki. Wysokość odsetek różni się w zależności od kredytodawcy.

    Istnieją różne źródła kapitału. Może ktoś z rodziny przedsiębiorcy czy jego przyjaciół posiada jakieś oszczędności, które chciałby zainwestować w jego przedsięwzięcie. Można zawrzeć obustronnie korzystny układ. Firma może zaoferować wyższą stopę procentową niż ta, jaką uzyskuje się w banku i podobnie wspólnicy mogą finansować działalność firmy przy niższej stawce oprocentowania niż ta, którą uzyskałoby się w lokalnej instytucji kredytowej.

    Są ludzie, którzy inwestują w nowe, ryzykowne przedsięwzięcia z powodu atrakcyjnej stopy procentowej. Pieniądze, które inwestują to tzw. kapitał spekulacyjny. Aby uzyskać pieniądze na dane przedsięwzięcie przedsiębiorca musi porozmawiać z ludźmi biznesu, których zna. Jeśli on sam wierzy w to, co chce osiągnąć, na pewno uda mu przekonać innych.

    Inne wyjście to lokalne instytucje kredytowe. Istnieją one po to, aby zarabiać na pożyczaniu pieniędzy. Aby uzyskać od nich pieniądze należy przekonać te instytucje, że odniesie się sukces w swoim przedsięwzięciu, a w tym pomocny może być poprawnie opracowany biznes-plan.

    Należy pamiętać, że firmowe środki finansowe nie muszą pochodzić z jednego źródła. Bank chętnie udzieli pożyczki przedsiębiorcy, jeśli będzie on dysponował częściowo własnymi środkami finansowymi, a częściowo kapitałem spekulacyjnym wspólników i zabezpieczeniem majątkowym.

Sprzedaż biznes-planu

Każdy kto chce uruchomić nową działalność gospodarczą nie powinien bać się rozmawiać z ludźmi o swoim przedsięwzięciu. W ten sposób sprzedaje swoje pomysły i dzięki temu może znaleźć inwestorów. Tak jak w przypadku każdej pracy związanej ze sprzedażą, zarówno postawa przyszłego inwestora jak i powierzchowność są istotne. Jeśli on chce pokazać, że jest pewny siebie, to na pewno nie zawaha się okazać swojego entuzjazmu. Oczywiście nie powinnien rozgłaszać, że dane przedsięwzięcie jest wolne od ryzyka, lecz pokazać, że zdaje sobie sprawę z jego istnienia, rozumie go i wierzy, że uda mu się pokonać wszystkie trudności. W celu sprzedania swojego pomysłu na interes przedsiębiorca powinien mieć na piśmie dobrze opracowany plan, który powinien zawierać następujące elementy:

Streszczenie. Prezentuje ogólnie cele przedsięwzięcia. Przedsiębiorca musi określić jakiego rodzaju przedsięwzięcie go interesuje? Jakie posiada kwalifikacje, które umożliwią mu osiągnięcie sukcesu?

Uzasadnienie. Zawiera opis jak dana osoba wpadła na pomysł? Dlaczego uważa, że takie przedsięwzięcie powinno zostać zrealizowane i dlaczego teraz?

Analiza. Przedstawia sytuację na rynku dla nowego produktu czy usługi oraz opis konkurencji. Analiza zawiera ocenę szans dzielenia rynku z konkurencją.

Plan marketingowy. Jaki jest rynek? Kto będzie klientem? Jak będzie reklamowane produkty? Jakie będą koszty reklamy?

Plan finansowy. Tutaj należy szczegółowo opisać kapitał, który jest niezbędny. Jak to obliczyłeś? Ile pieniędzy wyda się na urządzenia? Ile na czynsz? Płace? Ubezpieczenie? Dostawy? Jakimi środkami trzeba dysponować, aby utrzymać działalność do czasu, gdy będzie ona przynosiła zyski? W jaki sposób będą spłacone długi? Na jak długo będą pożyczone pieniądze? Kredytodawca będzie zadowolony jeśli przedsiębiorca będzie znać odpowiedzi na te wszystkie pytania. Należy także dołączyć kopie przewidywanego rachunku wyników, bilansu oraz plan przepływu gotówki.

Lokalizacja. Jakie miejsce zostało wybrane dla firmy? Dlaczego jest to najlepsza decyzja? Czy będzie firma zarządzana poza domem? Czy będzie wynajmowany lokal? Czy budynek przeznaczony na siedzibę firmy zostanie zakupiony i odnowiony?

Plan czasowy. Ile czasu zostanie poświecone każdej czynności związanej z działalnością? Kiedy dokonane zostaną zakupu? Kiedy zatrudnieni będą pracownicy? Kiedy rozpocznie się produkcję czy świadczenie usługi?

Co to są cele?

Cel to coś, co chcemy osiągnąć, coś, czemu poświęcamy naszą energię. Cele kierują naszym życiem, bez nich byłoby ono nużące.

Dlaczego każdy powinien postawić sobie cele?

Ustalanie celów jest formą planowania przyszłego życia. Decydujemy co chcemy robić, kim być, co posiadać. Łatwo jest określić cele ogólne - chcemy być szczęśliwi, zdrowi, żyć w komforcie. Trudniej jest poradzić sobie ze zdefiniowaniem celów bardziej osobistych. Wielu ludzi właściwie nie wie, czego chce, bądź też nie wie jak coś osiągnąć. Młodzi przedsiębiorcy na początku swojej działalności wykorzystują zazwyczaj to co mają w zasięgu swoich możliwości.

Dążenie do celu można porównać do posługiwania się mapą. Jeśli chce się dostać do jakiejś miejscowości to nie należy siedzieć bezczynnie w fotelu, tylko opracować przy pomocy mapy najlepszą i najkrótszą trasę a następnie podzielić cały dystans na części i pokonując je jedna po drugiej, osiągnąć cel. Podobnie należy postępować w życiu. Można opracowywać stopniowo każde swoje posunięcie, aby wreszcie dotrzeć do celu. Planowanie naszych celów to planowanie ścieżki, którą będziemy się posuwać w życiu. Zamierzenia i cele, które pragniemy osiągnąć, są naszym wyzwaniem, dodają kolorytu naszemu życiu.

Dlaczego nie wszyscy stawiają sobie cele?

Skoro cele są tak istotne to dlaczego nie wszyscy je sobie stawiają? Można wskazać kilka przyczyn.

Po pierwsze ustalanie celów nie jest łatwą umiejętnością. Niektórzy ludzie nie są w stanie jasno sprecyzować tego co chcą osiągnąć, mają nadzieje, że pewne sprawy same się kiedyś ułożą. Inną przyczyną niechęci do stawiania sobie celów jest obawa przed porażką albo niska samoocena. Zdarza się, że ludzie uważają, iż nie zasługują na pewne rzeczy, a więc nie czynią nic ku temu, by je osiągnąć. Istnieje jeszcze grupa ludzi, którzy w ogóle nie zastanawiają się nad celami. Ich działania opierają się na pewnej ustalonej od lat konwencji. Dążąc do celu należy polegać na swoich umiejętnościach, samemu formułować swoje opinie, i ufać sobie. Nie należy oczywiście całkowicie negować doświadczenia innych ludzi, ale należy wystrzegać się robienia czegoś, co mogło być korzystne dla kogoś, co oczywiście nie oznacza polepszenia w tym przypadku sytuacji.

Jak ustalać cele?

Istnieją pewne ogólne zasady ustalania własnych celów.

Przez zapisanie celów. Najlepiej to osiągnąć przez sporządzenie listy wszystkiego, co chciałoby się osiągnąć. Na tym etapie nie wszystkie zamierzenia muszą być bardzo realistyczne. Można zanotować wszystko, co przychodzi w danej chwili do głowy: od utrzymania w czystości swojego samochodu i podróży za granicę, po zaplanowanie własnej firmy. Następnie należy zastanowić się, co chce się zrobić jutro, a co za 10 lat. Cele osobiste mogą dotyczyć planowania rodziny, przyszłorocznych wakacji, budowy własnego domu itp. Warto też pomyśleć także o innych dziedzinach swego życia i ustalić cele naukowe, finansowe lub dotyczące twej kariery zawodowej. Następnie należy posegregować swoje cele i przyporządkować jej do następujących grup:

  • Cele najbliższe (pilne). Są to cele, które należy zrealizować w przeciągu roku. Dla studenta mogłoby to oznaczać ukończenie kolejnego roku studiów, opłacenie pokoju w domu studenckim, czy zapłacenie kolejnej raty za samochód. Dla przedsiębiorcy będą to pierwsze kroki jakie poczyni w celu uruchomienia firmy.
  • Cele krótkoterminowe. Zaliczamy do nich zadania wymagające realizacji w przeciągu około 5 następnych lat oraz takie, które prowadzą do osiągnięcia celów długoterminowych. Ukończenie szkoły średniej, studiów, posiadanie własnego mieszkania czy, w przypadku biznesmena, rozszerzenie działalności gospodarczej i udoskonalenie marketingu można zakwalifikować do tej kategorii.
  • Cele długoterminowe. Są to cele, na osiągnięcie których pracuje się przez wiele lat. Wymienia się tu na przykład oszczędzanie pieniędzy, aby móc wysłać dzieci na studia lub kupić mieszkanie. Cele długoterminowe dają zarys tego, co chce się osiągnąć za kilka lat. Na przykład przedsiębiorca może chcieć, aby jego firma rozrosła się w korporację lub wręcz przeciwnie - pozostała małym rodzinnym przedsięwzięciem.

Ocena sporządzonej listy. Tutaj należy wykreślić to, co nie wydaje się zbyt istotne lub wystarczająco praktyczne. Niektóre cele mogą być ze sobą sprzeczne. Jeśli np. dana osoba chce prowadzić wypożyczalnię nart w Zakopanem, nie możesz jednocześnie mieszkać w Gdańsku - musi zdecydować co jest dla niej ważniejsze.

Rozpatrując cele należy wziąć pod uwagę inne osoby. Czy dane decyzje będą wymagały jakichś poświęceń ze strony rodziny? Czy też istnieje potrzeba ich modyfikacji aby były korzystne także dla innych?

Po sporządzeniu listy celów, które powinny być realistyczne i możliwe do osiągnięcia, można zastanowić się nad tym, jak doprowadzić do ich urzeczywistnienia.

W jaki sposób mogę osiągnąć cele?

Organizowanie swego czasu. Na samym początku należy przede wszystkim nauczyć się odpowiednio wykorzystywać czas. Aby to osiągnąć trzeba zdać sobie sprawę z tego, w jaki sposób spędza się czas. Każdy człowiek ma do dyspozycji 24 godziny na dobę i 365 dni w roku. Niektórym w przeciągu określonego czasu udaje się załatwić wiele spraw, inni z kolei osiągają niewiele.

Każdy poświęca określony czas na jakieś zajęcia, np. uczeń lub student spędza pewną liczbę godzin w szkole czy na uczelni. Trzeba też zarezerwować kilka godzin na sen, spożywanie posiłków, przygotowanie się do podróży, zadania domowe czy na przykład, na próbę w chórze lub zespole tanecznym. Ale każdego dnia ma się do dyspozycji czas wolny, który też powinien być wypełniony czymś pożytecznym. Uczniowie najchętniej wykorzystują ten czas na gry sportowe, pozostałą część wypełniają zajęcia zainicjowane przez rodziców. Biznesmeni szybko uświadamiają sobie, że swój wolny czas poświęcają głównie swojemu przedsiębiorstwu.

Poniższa ilustracja pokazuje codzienne, typowe zajęcia przeciętnego studenta. Dzień został podzielony na część przedpołudniową i popołudniową. Elementy zakreskowane oznaczają czas wolny. Pomnóż ten czas przez 5 dni w tygodniu, dodając 48 godzin każdego weekendu, a zdasz sobie sprawę, że w przeciągu tak zaskakująco długiego okresu można by wiele osiągnąć.

Istnieją trzy sposoby prawidłowego rozporządzania czasem:

  • Nie odkładaj niczego co wymaga natychmiastowej realizacji na późniejszy termin. Kto dobrze zarządza czasem, wykorzystuje go w całości, aby zbliżać się coraz bardziej do wyznaczonych celów.
  • Następna umiejętność, którą należy posiąść, to obliczenie czasu niezbędnego do wykonania pewnych czynności. Doświadczenie pozwoli z czasem bardzo dokładnie stwierdzić, ile czasu wymagają konkretne zadania.
  • Powinno się nauczyć planować swój czas tak, aby można byłoby wykonać niezbędne zadania we właściwym terminie. Należy być realistą, poprawne wykonanie danej czynności zależy w dużej mierze od wystarczającej ilości czasu. Z drugiej strony nie należy poświęcać go zbyt dużo na zajęcia, które nie są istotne.

Ustalanie priorytetów. W ciągu całego życia człowiek ma bardzo dużo wolnego czasu do swej dyspozycji. Na przykład wielu ludzi spędza około 2 godziny przed telewizorem.

365 dni w roku x 2 godziny dziennie = 730 godzin rocznie 730 : 24 = 30,42 dni w roku

Z obliczeń wynika, że osoba oglądająca telewizję 2 godziny dziennie, w skali rocznej spędza przed telewizorem l miesiąc. Jeśli taka osoba przez 75 lat w ten sposób wykorzystywałaby swój wolny czas to łatwo ustalić, że czas spędzony przed telewizorem byłby ekwiwalentem 6-letniej pracy.

2 godziny dziennie x 7 lat = 6 lat pracy

Warto postarać się, aby czas pracował dla nas co oczywiście nie oznacza że powinniśmy spędzać cały czas wolny na pracy ale na osiąganiu celów, które nie zawsze będą materialne (np. rodzina, sport, Bóg itd.). Należy pamiętać również że odpoczynek jest bardzo ważny dla naszego zdrowia a co za tym idzie na wydajność naszej pracy.

Podkreślenie roli czasu miało na celu ukazanie jak istotne jest ustalanie priorytetów. Rozpoczynając pracę należy postarać się w pierwszej kolejności osiągnąć cele o największej, ważności przechodząc stopniowo do tych coraz mniej ważnych. Stosując taki priorytetowy system wykorzystuje się czas nie po to, aby pracować więcej, ale by pracować bardziej efektywnie.

Podział celów na etapy

Najlepsze cele to te najobszerniejsze, najbardziej ambitne. Takich zamierzeń nie da się osiągnąć w przeciągu jednego dnia. W celu ich realizacji warto wydzielić etapy swojego działania. Przez to o wiele łatwiej zauważalne będą osiągnięcia i będzie to stanowiło dużą zachętę do kontynuowania pracy. W tym celu należy sporządzić plan pracy na każdy dzień i postarać się go wykonywać a po tygodniu dokonać sprawdzenia stopnia realizacji zaplanowanych zadań. Codzienne stawianie sobie jakiegoś zadania to najlepsza metoda do realizacji celów długoterminowych.

Przed opracowaniem celów dla swojego przedsiębiorstwa powinno się uświadomić sobie jakie są osobiste dążenia. Czy chce się mieszkać w małym czy w dużym mieście? Czy chce się pracować z małą czy z dużą grupą ludzi? Czy ważne jest to, aby dużo czasu spędzać z rodziną czy też nie? Analiza osobistych zamierzeń pomoże w ustaleniu typu, wielkości i struktury przedsiębiorstwa, które chce się założyć.

Planowanie i dążenie do celów

Po zastanowieniu się już nad zamierzeniami związanymi z życiem osobistym, jest czas, aby skupić się na celach związanych z biznesem. Każdy biznesmen, aby odnieść sukces, ustala cele w sposób jak najbardziej dokładny. Tak jak w przypadku celów osobistych tak i dla celów związanych z przedsięwzięciami gospodarczymi można zastosować metodę zapisywania. Polega ona na podzieleniu celów na 3 grupy: pierwszoplanowe, krótko- i długoterminowe. Następnie należy wyeliminować te, które wydają się mniej istotne, sprzeczne, mało praktyczne, bądź niemożliwe do realizacji. Pozostałe należy ułożyć cele w kolejności zgodnej z priorytetami.

Identyfikacja twoich zasobów

Należy znaleźć odpowiedź na takie pytania jak: kim się jest?; Jakie zasoby oraz umiejętności obecnie posiada się? Można tego dokonać sporządzając opis swojej pozycji w kategoriach takich zasobów jak wiedza, pieniądze, praca (w znaczeniu możliwości wydatkowania pracy).

Jaka jest sytuacja finansowa? Większość ludzi określa swoją pozycję finansową sporządzając wykaz swojego majątku z oszacowaniem jego obecnej wartości rynkowej i włącza w to także swoje długi finansowe. Taki raport zwany jest bilansem. Firmy wykorzystują zestawienia bilansowe, a kredytodawcy wymagają ich jako raportu o finansowym stanie przedsiębiorstwa, które stara się o uzyskanie funduszy kapitałowych. Można nauczyć się sporządzać bilans wypełniając dla własnych potrzeb uproszczony formularz. (poniżej)

Aby obliczyć wartość netto danego majątku należy od wartości aktywów odjąć wysokość długów. Wartość netto jest więc kapitałem własnym. Równanie wygląda następująco:

Wartość netto = Aktywa - Zobowiązania (długi).

Jak kalkulować wartość majątku? Jaka jest finansowa wartość netto twojego majątku? Przyrost majątku finansowego można uzyskać trzema sposobami:

  • Po pierwsze, można dostać w podarunku lub odziedziczyć gotówkę albo nieruchomość. Niewielu ludzi może wzbogacić się tym sposobem.
  • Po drugie, jeżeli posiada się jakąś nieruchomość to może ona zwiększyć (w przypadku inflacji) lub zmniejszyć (w przypadku deflacji) swoją wartość. Stanowi to zmianę w rachunku oceny wartości kapitału własnego firmy.
  • Po trzecie, mażna także zamiast pieniędzy wykorzystać takie zasoby jak pomysł i praca fizyczna i zamienić je w gotówkę.

MÓJ BILANS - STAN NA DZIŚ [w tysiącach zł]

Aktywa (coś w posiadaniu) Długi (coś do oddania)
I. Gotówka: w kieszeni:
  • na rachunku oszczędnościowym
  • na rachunku czekowym
I. Długi do spłacenia w następnym roku:
  • rachunki do zapłacenia moim krewnym i innym osobom
  • spłata hipoteki
II. Inne aktywa: ubrania, rower itp.
  • samochód
  • zapasy firmy, materiały i surowce w procesie obróbki
  • wyposażenie firmy
  • inne urządzenia i nieruchomości
II. Do spłacenia po upływie 12 miesięcy:
  • moim krewnym, innym osobom
  • spłata hipoteki
III. Aktywa ogółem III. Długi ogółem

Twoja finansowa wartość majątku netto:

Aktywa ogółem ...............

Długi ogółem ...............

Aktywa............ - Długi............ = Wartość majątku netto.............